حکم دروغ گفتن به شوخی چیست؟


جواب:

علیکم السلام...

ﺑﺪﻭﻥ ﺷﮏ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻗﺒﯿﺢ ﺗﺮﯾﻦ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ
ﺍﺳﺖ، ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ : ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻓﺮﻣﻮﺩ : « ﺇِﻥَّ
ﺍﻟﺼِّﺪْﻕَ ﯾَﻬْﺪِﯼ ﺇِﻟَﯽ ﺍﻟْﺒِﺮِّ، ﻭَﺇِﻥَّ ﺍﻟْﺒِﺮَّ ﯾَﻬْﺪِﯼ ﺇِﻟَﯽ ﺍﻟْﺠَﻨَّﺔِ،ﻭَﺇِﻥَّ ﺍﻟﺮَّﺟُﻞَ ﻟَﯿَﺼْﺪُﻕُ، ﺣَﺘَّﯽ ﯾَﮑُﻮﻥَ ﺻِﺪِّﯾﻘًﺎ، ﻭَﺇِﻥَّ ﺍﻟْﮑَﺬِﺏَﯾَﻬْﺪِﯼ ﺇِﻟَﯽ ﺍﻟْﻔُﺠُﻮﺭِ، ﻭَﺇِﻥَّ ﺍﻟْﻔُﺠُﻮﺭَ ﯾَﻬْﺪِﯼ ﺇِﻟَﯽ ﺍﻟﻨَّﺎﺭِ،
ﻭَﺇِﻥَّ ﺍﻟﺮَّﺟُﻞَ ﻟَﯿَﮑْﺬِﺏُ ﺣَﺘَّﯽ ﯾُﮑْﺘَﺐَ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠَّﻪِ ﮐَﺬَّﺍﺑًﺎ ».
ﺑﺨﺎﺭﯼ ( 6094) ﻭﻣﺴﻠﻢ (2607 ) .

ﯾﻌﻨﯽ : « ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺭﺍﺳﺘﮕﻮﯾﯽ، ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺴﻮﯼ ﻧﯿﮑﯽ،ﺭﻫﻨﻤﻮﻥ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ . ﻭ ﻧﯿﮑﯽ، ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖﻣﯽ ﺭﺳﺎﻧﺪ. ﻭ ﺷﺨﺺ، ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺍﯼ ﺭﺍﺳﺖ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺮﻩ ﯼ ﺻﺪﯾﻘﯿﻦ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﺩ. ﻭﻫﻤﺎﻧﺎﺩﺭﻭﻏﮕﻮﯾﯽ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺴﻮﯼ ﻓﺴﻖ ﻭ ﻓﺠﻮﺭ
ﺳﻮﻕ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ . ﻭ ﻓﺴﻖ ﻭ ﻓﺠﻮﺭ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﺟﻬﻨﻢ ﻣﯽ ﮐﺸﺎﻧﺪ. ﻭ ﺷﺨﺺ، ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍ ﺯﻩ ﺍﯼ ﺩﺭﻭﻍ
ﻣﯽ ﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻧﺰﺩ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ، ﺩﺭ ﺯﻣﺮﻩ ﯼ ﺩﺭﻭﻏﮕﻮﯾﺎﻥﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ».

ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﻻﯾﻞ ﺻﺤﯿﺤﯽ ﺍﺯ ﺷﺮﻉ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺮﻣﺖ ﺩﺭﻭﻍ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﺣﺎﻻﺕ ﻭﺷﺮﺍﯾﻂ ﻣﺴﺘﺜﻨﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ؛ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﯾﻨﺠﺎ ﺳﺨﻦ
ﺍﻣﺎﻡ ﻧﻮﻭﯼ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ " ﺭﯾﺎﺽﺍﻟﺼﺎﻟﺤﯿﻦ " ﻧﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ،

ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻦﺍﺩﻟﻪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ : « ﺑﺪﺍﻧﮑﻪ ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﺻﻞ ﺩﺭﻭﻍﺣﺮﺍﻡ ﺍﺳﺖ، ﻭﻟﯽ ﺩﺭ ﺑﻌﻀﯽ ﺣﺎﻻﺕ ﻭ ﺭﻭﯼ
ﺷﺮﻃﻬﺎﺋﯽ ﺭﻭﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ " ﺍﺫﮐﺎﺭ " ﺫﮐﺮ
ﻧﻤﻮﺩﻡ ﮐﻪ ﻓﺸﺮﺩﻩ ﺁﻥ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ : ﺳﺨﻦ ﻭﺳﯿﻠﻪﺍﯾﺴﺖ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﯿﺎﻥ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﻭ ﻫﺮ ﻣﻘﺼﺪ ﻧﯿﮑﯽ ﮐﻪﺭﺳﯿﺪﻥ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﮔﻔﺘﻦ ﺩﺭﻭﻍ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ، ﺩﺭﻭﻍ
ﮔﻔﺘﻦ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﺮﺍﻡ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺭﺳﯿﺪﻥ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﺪﻭﻥ
ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ، ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺩﺭﻭﻍ ﺟﺎﺋﺰ ﻭ ﺭﻭﺍﺳﺖ .ﭘﺲ ﺍﮔﺮ ﻣﻘﺼﻮﺩ ﺍﻭ ﻣﺒﺎﺡ ﺑﺎﺷﺪ، ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ، ﻫﻢﻣﺒﺎﺡ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮ ﻭﺍﺟﺐ ﺑﺎﺷﺪ، ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ، ﻭﺍﺟﺐﺍﺳﺖ .

ﻫﺮﮔﺎﻩ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﻇﺎﻟﻢ ﻭ ﺳﺘﻤﮕﺮﯼ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﺪ، ﯾﺎ ﻣﺎﻟﺶ ﺭﺍ ﺑﮕﯿﺮﺩ، ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪ،ﯾﺎ ﻣﺎﻟﺶ ﺭﺍ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺷﺨﺼﯽ ﺩﺭ ﺑﺎﺭﻩ ﻭﯼﺳﺆﺍﻝ ﺷﺪ، ﻭﺍﺟﺐ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﻭﻍ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﻭ ﺁﻧﺮﺍﻣﺨﻔﯽ ﺑﺪﺍﺭﺩ .
ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭﻫﺮﮔﺎﻩ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﻭﺩﯾﻌﺖ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩﺑﺎﺷﺪ ﻭﻇﺎﻟﻤﯽ ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﮕﯿﺮﺩ، ﻭﺍﺟﺐ ﺍﺳﺖﮐﻪ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺑﺪﺍﺭﺩ .ﻭ ﻣﺤﺘﺎﻁ ﺗﺮ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺭﯾﻪ ﮐﻨﺪ،

ﻭ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺗﻮﺭﯾﻪ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻋﺒﺎﺭﺗﺶ ﻣﻘﺼﺪﺻﺤﯿﺤﯽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ
ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﻥﺩﺭﻭﻏﮕﻮ ﻧﯿﺴﺖ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺩﺭ ﻇﺎﻫﺮ ﻟﻔﻆ ﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ
ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﯽ ﻓﻬﻤﺪ، ﺩﺭﻭﻏﮕﻮ ﺍﺳﺖ.

ﻭ ﻫﺮﮔﺎﻩ ﺗﻮﺭﯾﻪ ﺭﺍ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺩﺭﻭﻏﯽ ﺭﺍ
ﺫﮐﺮ ﻧﻤﻮﺩ، ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺣﺎﻝ ﺣﺮﺍﻡ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻭ ﻋﻠﻤﺎﺀﺑﺮﺍﯼ ﺭﻭﺍ ﺑﻮﺩﻥ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺣﺎﻝ ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚﺍﻡ ﮐﻠﺜﻮﻡ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﺟﺴﺘﻪ ﺍﻧﺪ، ﮐﻪ ﮔﻔﺖ : ﺍﺯ ﺭﺳﻮﻝﺍﻟﻠﻪ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﺷﻨﯿﺪﻡ ﮐﻪ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﻮﺩ :
« ﻟَﯿْﺲ ﺍﻟﮑَﺬَّﺍﺏُ ﺍﻟَّﺬﯼ ﯾُﺼﻠﺢُ ﺑﯿْﻦَ ﺍﻟﻨَّﺎﺱ، ﻓﯿﻨﻤِﯽ ﺧَﯿْﺮﺍً
ﺃﻭ ﯾﻘﻮﻝُ ﺧَﯿْﺮﺍً» ﻣﺘﻔﻖٌ ﻋﻠﯿﻪ .

« ﮐﺬّﺍﺏ ﮐﺴﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺻﻼﺡ ﻣﯽ
ﺁﻭﺭﺩ، ﭘﺲ ﺧﺒﺮﯼ ﺭﺍ ﻣﯽ ﺭﺳﺎﻧﺪ، ﯾﺎ ﺧﺒﺮﯼ ﺭﺍ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ».

ﻭ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺍﯾﺘﺶ ﺍﻓﺰﻭﺩﻩ ﮐﻪ : «
ﻗﺎﻟﺖ : ﺃﻡُّ ﮐُﻠْﺜُﻮﻡ : ﻭﻟَﻢ ﺃﺳْﻤﻌْﻪُ ﯾُﺮْﺧِّﺺُ ﻓﯽ ﺷَﯽﺀٍ ﻣِﻤَّﺎﯾﻘُﻮﻝُ ﺍﻟﻨَّﺎﺱُ ﺇﻻَّ ﻓﯽ ﺛﻼﺙ : ﺗَﻌْﻨﯽ : ﺍﻟﺤَﺮْﺏ، ﻭﺍﻹﺻْﻼﺡَﺑﯿْﻦ ﺍﻟﻨَّﺎﺱ، ﻭﺣﺪﯾﺚَ ﺍﻟﺮَّﺟُﻞَ ﺍﻣْﺮَﺃَﺗَﻪ، ﻭﺣﺪﯾﺚ ﺍﻟﻤﺮْﺃَﺓِ
ﺯﻭْﺟَﻬَﺎ ».

ﺍﻡ ﮐﻠﺜﻮﻡ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﮔﻔﺖ : ﻭ ﻧﺸﻨﯿﺪﻡ ﺩﺭﭼﯿﺰﯼ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ، ﺭﺧﺼﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ،
ﻣﮕﺮ ﺩﺭ ﺳﻪ ﭼﯿﺰ :
ﺩﺭ ﺟﻨﮓ،

ﻭ ﺁﺷﺘﯽ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ
ﻣﺮﺩﻡ،
ﻭ ﺳﺨﻦ ﻣﺮﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﻭ ﺳﺨﻦ ﻫﻤﺴﺮ ﺑﻪ
ﺷﻮﻫﺮﺵ» .

ﭘﺎﯾﺎﻥ ﻧﻘﻞ ﻗﻮﻝ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﯾﺎﺽ
ﺍﻟﺼﺎﻟﺤﯿﻦ .

ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﻮﻕ، ﺳﺨﻨﯽ ﺍﺯ ﻋﻠﯽ ﺍﺑﻦ ﺍﺑﯿﻄﺎﻟﺐﺭﻭﺍﯾﺖ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﻔﺖ : «ﺇِﺫَﺍ ﺣَﺪَّﺛْﺘُﮑُﻢْ ﻋَﻦْ ﺭﺳﻮﻝﺍﻟﻠﻪ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ، ﻓَﻸﻥْ ﺃَﺧِﺮَّ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ
ﺃَﺣَﺐُّ ﺇِﻟَﯽَّ ﻣِﻦْ ﺃَﻥْ ﺃَﮐْﺬِﺏَ ﻋَﻠَﯿْﻪِ، ﻭَﺇِﺫَﺍ ﺣَﺪَّﺛْﺘُﮑُﻢْ ﻓِﯿﻤَﺎﺑَﯿْﻨِﯽ ﻭَﺑَﯿْﻨَﮑُﻢْ، ﻓَﺈِﻥَّ ﺍﻟْﺤَﺮْﺏَ ﺧَﺪْﻋَﺔٌ » ﺑﺨﺎﺭﯼ ( 3611)ﻭﻣﺴﻠﻢ (1066

ﯾﻌﻨﯽ : « ﻫﺮﮔﺎﻩ ﺑﺮﺍﯼ ﺷﻤﺎ ﺣﺪﯾﺜﯽ ﺍﺯ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﺑﯿﺎﻥ ﻣﯽ ﮐﻨﻢ، ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯽﺩﻫﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺯﻣﯿﻦ ﺑﯿﻔﺘﻢ ﻭﻟﯽ ﺳﺨﻨﯽﺩﺭﻭﻍ ﺑﻪ ﺭﺳﻮﻝ ﺧﺪﺍ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻧﺴﺒﺖﻧﺪﻫﻢ. ﺍﻣﺎ ﻫﺮﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﺳﻮﯼ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺳﺨﻦ ﻣﯽ
ﮔﻮﯾﻢ ﭘﺲ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺟﻨﮓ، ﻓﺮﯾﺐ ﻭ ﺧﺪﻋﻪ ﺍﺳﺖ ».

ﻭ ﺍﻣﺎﻡ ﺍﺑﻦ ﻗﯿﻢ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺭ "ﺯﺍﺩﺍﻟﻤﻌﺎﺩ " ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ : « ﺍﮔﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﺴﯽ ﺑﺎ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ ﺑﻪﺣﻖ ( ﭘﺎﯾﻤﺎﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺵ) ﺩﺳﺖ ﯾﺎﺑﺪ، ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻭ ﺟﺎﯾﺰﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﻔﺲ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻮﯾﺪ،
ﺑﺸﺮﻃﯿﮑﻪ ﺁﻥ ﺩﺭﻭﻍ ﻣﻮﺟﺐ ﺿﺮﺭ ﺑﻪ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﻧﺸﻮﺩ ».

ﻋﻠﻤﺎﯼ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﻧﺼﻮﺹ ﺷﺮﻋﯽ ﮔﻔﺘﻨﺪ :

1- ﺩﺭﻭﻍ ﺩﺭ ﺫﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﺣﺮﺍﻡ ﻧﯿﺴﺖ، ﺍﻣﺎ ﭼﻮﻥﻣﻔﺴﺪﻩ ﺑﺪﻧﺒﺎﻝ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﻪ ﮔﻨﺎﻩ ﮐﺸﯿﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .

2- ﺍﮔﺮ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺩﻓﻊ ﻣﻔﺴﺪﻩ ﺍﯼﺑﺰﺭﮒ، ﻭ ﯾﺎ ﺧﺎﻣﻮﺵ ﺷﺪﻥ ﻓﺘﻨﻪ ﺍﯼ ﮔﺮﺩﺩ، ﻭ ﯾﺎﻣﺼﻠﺤﺖ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﻋﺎﯾﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﮐﻨﺪ، ﭼﻮﻥﻣﻔﺎﺳﺪ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺑﯿﻦ ﺭﻓﺘﻪ، ﺣﺮﻣﺘﺶ ﻧﯿﺰ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ .

ﭘﺲ ﺍﺻﻞ ﺑﺮ ﺁﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﻭﻍ ﺣﺮﺍﻡ ﻭ ﺍﺯ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ
ﮐﺒﯿﺮﻩ ﺍﺳﺖ، ﺯﯾﺮﺍ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺩﺭﻭﻍ ﺑﻪ ﺭﻭﯼ ﺩﺍﺩﻥ ﻣﻔﺎﺳﺪﻣﯽ ﺍﻧﺠﺎﻣﺪ، ﺍﻣﺎ ﺷﺎﺭﻉ ﺣﮑﯿﻢ ﺩﺭ ﭘﺎﺭﻩ ﺍﯼ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺭﺩ– ﮐﻪ ﻓﻮﻗﺎ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻫﻞ ﻋﻠﻢ ﺑﺪﺍﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪ –ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺘﻦ ﻣﺒﺎﺡ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ، ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩﺍﺯ ﺗﻮﺭﯾﻪ ﺑﺠﺎﯼ ﺩﺭﻭﻍ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ، ﻭ ﺗﻮﺭﯾﻪ ﯾﻌﻨﯽ
ﮔﻔﺘﻦ ﮐﻼﻣﯽ ﮐﻪ ﺩﻭ ﻣﻌﻨﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺍﺯ
ﻇﺎﻫﺮ ﮐﻼﻡ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﮐﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﮔﻮﯾﻨﺪﻩ
ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺩﺭ ﺑﺎﻃﻦ ﺁﻥ ﺳﺨﻦ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﺩ،

ﻣﺜﻼ ﮐﺴﯽ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﻪ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺑﮕﻮﯾﺪ :
ﺍﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮﻡ ﺍﺳﺖ. ﻭ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﮔﻮﯾﻨﺪﻩ ﺁﻥ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ
ﻫﻤﺴﺮﻡ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺩﯾﻨﯽ ﺍﻡ ﺍﺳﺖ، ﺍﯾﻦ ﺗﻮﺭﯾﻪ ﺍﺳﺖ .

??ﺍﺯ ﻋﻤﺮﺍﻥ ﺑﻦ ﺣﺼﯿﻦ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ
ﮔﻔﺖ : « ﺇﻥ ﻓﯽ ﺍﻟﻤﻌﺎﺭﯾﺾ ﻟﻤﻨﺪﻭﺣﺔ ﻋﻦ ﺍﻟﮑﺬﺏ :

ﺑﯽﮔﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺨﻨﻬﺎﯼ ﺳﺮﺑﺴﺘﻪ، ﮔﺮﯾﺰﮔﺎﻫﯽ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﻍﺍﺳﺖ» . " ﺻﺤﯿﺢ ﺍﻷﺩﺏ ﺍﻟﻤﻔﺮﺩ " ( 381 ).

اگرمنظورتون از دروغ گفتن ..شیرین سخنی، مزاح و شوخی... اگر حقیقت و راست باشد اشکالی ندارد به خصوص زمانی که زیاد گفته نشود و پیامبر صلی الله علیه و سلم شوخی می کرد و جز حق نمی گفت.

اما شوخی ای که دروغ باشد جایز نیست؛‌ چون پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: [ وَیْلٌ لِلَّذِی یُحَدِّثُ فَیَکْذِبُ لِیُضْحِکَ بِهِ الْقَوْمَ، وَیْلٌ لَهُ، وَیْلٌ لَهُ]
« وای بر کسی که سخنی می گوید و دروغ می گوید تا مردم را بخنداند ، وای بر او ،‌ وای بر او»

ابو داود 4990 و تر مذی 2315  

/ 0 نظر / 87 بازدید